مقاله پژوهشی با موضوع اهل حق (یارسان)

چکیدهبا وجود اختلافنظرهای فراوان دربارة هویّت و ماهیّت آیین اهل حق (یارسان)، به وضوح میتوان بنیانهای شیعی را در اصول اعتقادات و باورهای معتقدان این آیین مشاهده کرد، هرچند بهتر آن است که به سبب برخی اضافات و افراطها، از جمله قایل شدن به مقام الوهیت برای بسیاری از پیشوایان دینی، به ویژه حضرت علی7، آنان را تحت عنوان «غلات شیعه» مطالعه کرد. امروزه آیین اهل حق، که معتقدانش غالباً در مناطق باختری کشور، به ویژه استان کرمانشاه، سکونت دارند، با برخی ایدههای مرسوم همچون قداست، مظهریت، الوهیت، اجرای مراسم مذهبی و ذکرها و اوراد و ادعیههای روحانی در جمع خانه، برپاداری رسومی هچون رسم سرسپردن و جوز سرشکستن، ادای شکل خاصی از روزه، قربانی و نذر، گرایش به موسیقیهای عرفانی و رقص سماع، نگهداری کتابهای مقدس در منازل، و شارب دست نخوردة مردان پیوند خورده است.  اصل مقالهمقدّمهمورّخان از دیرباز، قارةxad آسیا را «مهد پیامبران» و ایران زمین را «مهد ادیان» لقب دادهxadاند.[1] آیین«اهل حق» یا «یارسان»[2] از جمله آیینxadهایی است که ریشه در ایران باستان دارد. با اینحال، چون باورها و اعتقادات خاص پیروان این مکتب قادر نبوده است مجموعهای همگن و منظم ایجاد کند که بتوان آن xadرا منشعب از یک مکتب یا دین خاص قلمداد کرد، در باب هویّت و ماهیت این مکتب، میان شرقxadشناسان و محققان توافق xadنظر وجود ندارد. این در حالیxad است که افرادی هچون دوگوبینو اندیشهxadهای اهل حق را مبتنی بر تعالیم آیین بودایی قلمداد میxadکنند. (دوگوبینو، 1383، ص255) اما از دیدگاه نویسندگانی همچون پطروشفسکی، اهل حق برخی از تعالیم اسماعیلیه، به ویژه در رابطه با مبحث «فیضان» و «حلول» را حفظ کردهxadاند. (مردانی، 1377، ص7) بدینxadسان، درحالیxad